Glossary
ศัพท์งานตกแต่งภายใน
รวมคำที่เจอตอนแต่งบ้าน ทำตู้บิวท์อิน และคุยงานกับผู้รับเหมา แต่ละคำบอกว่าคืออะไร ใช้ตอนไหน ตัวเลขที่ยกมามาจากข้อมูลชุดเดียวกับที่แอป RAYA ใช้ และบอกที่มาไว้ท้ายหน้า
ตู้และแผ่นไม้
บิวท์อิน กับแผ่นที่ใช้ทำตู้
- บิวท์อิน (built-in)
- บิวท์อิน คือเฟอร์นิเจอร์ที่ทำติดกับตัวบ้าน วัดและผลิตให้พอดีกับผนัง ช่อง หรือมุมนั้นโดยเฉพาะ เช่น ตู้เสื้อผ้า ตู้ครัว และตู้ใต้บันได ต่างจากเฟอร์นิเจอร์ลอยตัวที่ซื้อสำเร็จแล้วยกย้ายได้ คนเขียนคำนี้กันหลายแบบ ทั้งบิ้วอิน บิวอิน และบิวท์อิน ออกแบบตู้บิวท์อิน
- ลามิเนต (laminate)
- ลามิเนต คือแผ่นผิวบางที่ปิดทับหน้าแผ่นไม้ เช่น HMR MDF หรือไม้อัด ให้ได้สีหรือลายไม้ตามที่เลือก ผิวเรียบและเช็ดทำความสะอาดง่าย จึงนิยมใช้ปิดผิวตู้บิวท์อิน ในแอป RAYA รายการลามิเนตคือรายการชิ้นตู้ทุกแผ่นพร้อมขนาด ที่แอปถอดออกมาจากตู้ที่ออกแบบไว้ ดูรายการลามิเนตจากตู้จริง
- HMR
- HMR (high moisture resistance) คือแผ่นไม้ชนิดทนความชื้น ใช้ทำโครงตู้ตรงที่ความชื้นสูง เช่น ตู้ครัว ตู้ใต้ซิงก์ และตู้ในห้องน้ำ ทนชื้นไม่ได้แปลว่ากันน้ำ ขอบแผ่นต้องปิดให้มิด และไม่ควรปล่อยให้โดนน้ำขัง ร้านวัสดุในไทยขาย HMR เป็นแผ่นชนิดของมันเอง แยกจาก MDF และไม้อัด ตู้บิวท์อินในแอป RAYA ใช้โครง HMR ปิดผิวลามิเนตเป็นค่าตั้งต้น
- MDF
- MDF (medium-density fibreboard) คือแผ่นใยไม้อัดความหนาแน่นปานกลาง เนื้อแน่นและเรียบเท่ากันทั้งแผ่น จึงเซาะร่อง ทำขอบโค้ง และพ่นสีได้เนียน นิยมใช้ทำหน้าบาน MDF ธรรมดาไม่ทนน้ำ โดนน้ำนานจะบวม
- ไม้อัด (plywood)
- ไม้อัด คือแผ่นที่ทำจากไม้บางหลายชั้นวางสลับแนวเสี้ยนแล้วอัดติดกัน แข็งแรงและยึดสกรูได้แน่น ใช้ทำโครงตู้และชั้นที่ต้องรับน้ำหนัก แผ่นไม้อัด MDF และปาร์ติเกิลบอร์ดที่ขายทั่วไปมีขนาด 1220 × 2440 มม.
อุปกรณ์ตู้
บานพับ รางลิ้นชัก และ ระบบกดเปิด
- บานพับถ้วย (concealed hinge)
- บานพับถ้วย คือบานพับที่ซ่อนอยู่ในตู้ ตัวถ้วยฝังในรูที่เจาะไว้หลังหน้าบาน ปิดตู้แล้วมองไม่เห็นจากข้างนอก รุ่นที่มีตัวหน่วงในตัวเรียกว่า soft close บานจะชะลอแล้วปิดเองเบาๆ ไม่กระแทก จำนวนบานพับต่อบานขึ้นกับความสูงและน้ำหนักของบาน แอป RAYA นับให้ตามตารางของผู้ผลิต
บานพับต่อบาน ตามตาราง Blum CLIP top BLUMOTION บานกว้างไม่เกิน 60 ซม. ถ้ากว้างกว่า 60 ซม. แต่ไม่เกิน 65 ซม. เพิ่มอีก 1 ตัว บานสูงไม่เกิน หนักไม่เกิน จำนวนบานพับ 75 ซม. 6 กก. 2 150 ซม. 12 กก. 3 210 ซม. 17 กก. 4 250 ซม. 22 กก. 5 - รางลิ้นชักรับใต้ (undermount runner)
- รางลิ้นชักรับใต้ คือรางที่ซ่อนอยู่ใต้ลิ้นชัก ดึงลิ้นชักออกมาแล้วไม่เห็นรางด้านข้าง รุ่นรางยืดสุด (full extension) ดึงออกได้จนสุดตัวลิ้นชัก ความยาวรางต้องพอดีกับความลึกตู้ เช่น ราง Häfele EPC-Plus ยาว 50 ซม. ต้องการความลึกภายในตู้อย่างน้อย 51.8 ซม.
- ระบบกดเปิด (push to open)
- ระบบกดเปิด คือกลไกที่ให้บานหรือลิ้นชักเด้งออกมาเมื่อกดที่หน้าบาน ไม่ต้องมีมือจับ หน้าตู้จึงเรียบเป็นแผ่นเดียว บานแบบนี้ใช้บานพับที่ไม่มีตัวหน่วงคู่กับตัวดันเปิด
ฝ้าเพดาน
ฝ้าแบบต่างๆ และไฟที่ซ่อนในฝ้า
- ฝ้าฉาบเรียบ
- ฝ้าฉาบเรียบ คือฝ้าเพดานแผ่นยิปซัมที่ยึดกับโครงเคร่า แล้วฉาบปิดรอยต่อให้เป็นผืนเดียว มองไม่เห็นรอยต่อแผ่น ต่างจากฝ้าทีบาร์ที่วางแผ่นบนโครงที่เห็นเป็นตาราง
- ฝ้าลดระดับ
- ฝ้าลดระดับ คือฝ้าที่ทำขอบรอบห้องให้ต่ำกว่ากลางห้อง ขอบที่ลดลงใช้ซ่อนท่อแอร์ สายไฟ หรือรางม่าน และมักซ่อนไฟส่องขึ้นฝ้ากลางห้องไว้ที่ขอบนั้น
- ฝ้าหลุม
- ฝ้าหลุม คือฝ้าที่ยกกลางห้องให้สูงกว่าขอบรอบๆ เป็นหลุม ห้องจะดูสูงขึ้น และมักซ่อนไฟไว้ในขอบหลุมให้แสงส่องขึ้นไปบนฝ้า ได้แสงนวลทั่วห้อง
- ไฟหลืบ (cove light)
- ไฟหลืบ คือไฟเส้นที่ซ่อนไว้ในหลืบฝ้าหรือในร่องเฟอร์นิเจอร์ มองไม่เห็นตัวหลอด เห็นแต่แสงที่สะท้อนจากฝ้าหรือผนัง ให้แสงนวลทั่วห้อง มักใช้คู่กับดาวน์ไลท์
แสงสว่าง
ลูเมน ลักซ์ และสีของแสง
- ลูเมน (lumen, lm)
- ลูเมน คือปริมาณแสงทั้งหมดที่หลอดไฟปล่อยออกมา ตัวเลขยิ่งมากยิ่งสว่าง ดูได้บนกล่องหลอด หลอดที่กินไฟเท่ากันอาจให้แสงไม่เท่ากัน จึงควรเทียบหลอดจากลูเมน ไม่ใช่จากวัตต์
- ลักซ์ (lux)
- ลักซ์ คือความสว่างที่ตกลงบนพื้นผิว 1 ลักซ์เท่ากับแสง 1 ลูเมนต่อพื้นที่ 1 ตารางเมตร หลอดชุดเดียวกันจึงให้ลักซ์ในห้องเล็กมากกว่าในห้องใหญ่ เป้าที่แอป RAYA ใช้ตามมาตรฐาน GB 50034-2013 คือห้องนอน 75 ลักซ์ ห้องนั่งเล่น 100 ลักซ์ ห้องครัว 100 ลักซ์ ห้องทานอาหาร 150 ลักซ์ และทางเดิน 50 ลักซ์ ส่วนโต๊ะทำงาน มุมอ่านหนังสือ และพื้นที่เตรียมอาหาร ใช้ 500 ลักซ์ ตามคู่มือของ TIEA คำนวณแสงสว่าง
- อุณหภูมิสี (colour temperature)
- อุณหภูมิสี คือโทนสีของแสง วัดเป็นเคลวิน (K) ตัวเลขต่ำแสงออกเหลืองอุ่น ตัวเลขสูงแสงออกขาวอมฟ้า หลอดที่ขายในไทยมักเขียนว่าวอร์มไวท์ (ราว 3000K) คูลไวท์ (ราว 4000K) และเดย์ไลท์ (ราว 6500K) อุณหภูมิสีไม่ได้ทำให้ห้องสว่างขึ้นหรือมืดลง ความสว่างดูจากลูเมนกับลักซ์
- ดาวน์ไลท์ (downlight)
- ดาวน์ไลท์ คือโคมไฟที่ส่องแสงลงด้านล่าง ส่วนใหญ่ฝังในฝ้าให้หน้าโคมเรียบเสมอฝ้า มีแบบติดลอยบนฝ้าด้วย นิยมใช้เป็นไฟหลักของห้อง จำนวนดวงที่ต้องใช้คิดจากลูเมนที่ห้องต้องการ หารด้วยลูเมนต่อดวง ดูว่าห้องขนาดต่างๆ ใช้กี่ดวง
แอร์
BTU แอร์
- BTU
- BTU (British thermal unit) ในเรื่องแอร์หมายถึง BTU ต่อชั่วโมง คือกำลังทำความเย็นของเครื่อง ขนาดที่ห้องต้องการคิดจากพื้นที่ ความสูงฝ้า และการใช้ห้อง เครื่องคิด BTU ของ Mitsubishi Electric Kang Yong Watana ใช้ห้องนอน 800 BTU ต่อตารางเมตร ห้องรับแขกหรือนั่งเล่น 900 และห้องทำงานที่บ้าน 1,000 ที่ฝ้าสูง 3.00 ม. คำนวณ BTU แอร์
กระเบื้อง
ยาแนว และเศษกระเบื้อง
- ยาแนว (grout)
- ยาแนว คือวัสดุที่อุดร่องระหว่างแผ่นกระเบื้อง ให้ผิวต่อกันเรียบและกันเศษสกปรกตกลงร่อง ยาแนวซีเมนต์ทั่วไปไม่ได้กันน้ำ งานกันซึมต้องทำแยกไว้ใต้กระเบื้อง ความกว้างร่องยาแนวมีผลกับจำนวนแผ่นที่ใช้ เพราะร่องกินพื้นที่ไปด้วย
- เศษกระเบื้อง
- เศษกระเบื้อง คือส่วนที่ซื้อเกินพื้นที่ที่ปูจริง มาจากเศษที่ตัดขอบทิ้งและแผ่นที่เหลือในกล่อง หลายคนเผื่อเศษเป็นเปอร์เซ็นต์ตายตัว แต่เศษจริงขึ้นกับว่าขนาดห้องหารขนาดแผ่นลงตัวแค่ไหน คำนวณกระเบื้อง
แบบ
แบบก่อสร้าง และแบบแต่ละแผ่น
- แบบก่อสร้าง (construction drawings)
- แบบก่อสร้าง คือชุดแบบที่ช่างใช้ทำงานจริง มีแปลน รูปด้าน รูปตัด และแบบขยาย พร้อมขนาดและวัสดุ ต่างจากแบบนำเสนอที่ทำให้ลูกค้าเห็นภาพรวมของห้อง
- แบบนำเสนอ (presentation drawings)
- แบบนำเสนอ คือแบบที่ทำให้ลูกค้าดูก่อนตัดสินใจ มีภาพห้อง วัสดุ และสีที่เลือก เน้นให้เข้าใจง่าย ไม่ได้มีรายละเอียดพอให้ช่างทำงาน ดูตัวอย่างแบบก่อสร้างและแบบนำเสนอ
- แปลน (floor plan)
- แปลน คือภาพห้องที่มองจากด้านบนลงมา เห็นผนัง ประตู หน้าต่าง และเฟอร์นิเจอร์พร้อมขนาด ใช้ดูว่าของวางตรงไหนและเหลือทางเดินเท่าไร
- รูปด้าน (elevation)
- รูปด้าน คือภาพที่มองตรงเข้าหาผนังหรือตู้ เห็นผิวด้านนอก ความสูง และตำแหน่งของบาน ลิ้นชัก หรือปลั๊ก
- รูปตัด (section)
- รูปตัด คือภาพเมื่อผ่าห้องหรือตู้ตามแนวที่กำหนดแล้วมองเข้าไป เห็นโครงข้างใน ความหนาแผ่น และระยะที่มองจากข้างนอกไม่เห็น
- แบบขยาย (detail drawing)
- แบบขยาย คือแบบที่ขยายจุดเล็กๆ ให้ใหญ่จนเห็นวิธีทำ เช่น ขอบบาน การต่อแผ่น หรือการยึดบานพับ ใช้มาตราส่วนใหญ่กว่าแบบอื่นในชุด
- ผังฝ้า (reflected ceiling plan)
- ผังฝ้า คือแบบที่แสดงฝ้าเพดานเหมือนมองเงาสะท้อนจากพื้นขึ้นไป บอกระดับฝ้า ตำแหน่งดวงไฟ และหน้ากากแอร์ ทิศของภาพตรงกับแปลนพื้น จึงวางเทียบกันได้
เอกสารงาน
BOQ ใบเสนอราคา และการเก็บเงิน
- BOQ
- BOQ (bill of quantities) คือบัญชีแสดงปริมาณงานและวัสดุ แยกเป็นรายการ บอกหน่วยและจำนวนของแต่ละอย่าง ใส่ราคาต่อหน่วยแล้วรวมเป็นราคางาน ใช้เป็นฐานของใบเสนอราคา และใช้เทียบราคาระหว่างผู้รับเหมาหลายเจ้า ทำ BOQ จากห้องที่วาด
- ใบเสนอราคา (quotation)
- ใบเสนอราคา คือเอกสารที่ผู้รับงานแจ้งราคาและขอบเขตงานให้ลูกค้า บอกรายการ ราคา และเงื่อนไขการชำระเงิน ลูกค้าตกลงแล้วจึงทำสัญญาต่อ
- งวดงาน
- งวดงาน คือการแบ่งจ่ายค่างานเป็นช่วงตามความคืบหน้า เช่น มัดจำก่อนเริ่ม จ่ายเมื่อผลิตเสร็จ และจ่ายส่วนที่เหลือเมื่อติดตั้งเสร็จ แต่ละงวดมีใบแจ้งหนี้และใบเสร็จของตัวเอง
- งานเพิ่ม-ลด (variation order)
- งานเพิ่ม-ลด คือการเปลี่ยนขอบเขตงานหลังเซ็นสัญญาแล้ว เช่น ลูกค้าขอเพิ่มตู้หรือเปลี่ยนวัสดุ ทำเป็นเอกสารแยกที่บอกรายการที่เปลี่ยนและราคาที่เพิ่มหรือลด ให้ลูกค้าอนุมัติก่อนลงมือ
- เงินประกันผลงาน (retention)
- เงินประกันผลงาน คือเงินส่วนหนึ่งของค่างานที่ผู้ว่าจ้างหักเก็บไว้จากแต่ละงวด แล้วคืนให้ผู้รับเหมาเมื่อพ้นระยะเวลาประกันผลงาน ถ้างานมีปัญหาในช่วงนั้น ผู้ว่าจ้างยังมีเงินส่วนนี้ไว้ให้แก้งาน
ระยะเผื่อ
ระยะที่ต้องเผื่อ
- ระยะเผื่อ (clearance)
- ระยะเผื่อ คือที่ว่างรอบเฟอร์นิเจอร์หรือเครื่องใช้ที่ต้องเว้นไว้ให้ใช้งานได้ เช่น ที่ยืนหน้าเคาน์เตอร์ ทางเดินข้างเตียง หรือที่ดึงเก้าอี้ออกจากโต๊ะ ของที่วางลงได้พอดีแต่ไม่มีระยะเผื่อ ใช้งานจริงไม่สะดวก ดูขนาดและระยะเฟอร์นิเจอร์
- สามเหลี่ยมการทำงาน (work triangle)
- สามเหลี่ยมการทำงาน คือเส้นที่ลากเชื่อมซิงก์ เตา และตู้เย็นในครัว ถ้าสามจุดนี้ห่างกันพอดี ทำครัวได้โดยไม่ต้องเดินไกล คู่มือ NKBA ให้แต่ละด้านยาว 1.20–2.70 ม. และรวมสามด้านไม่เกิน 7.90 ม.
คำถาม
คำที่คนมักสับสน
- HMR กับ MDF ต่างกันอย่างไร
- เป็นแผ่นคนละชนิด HMR ทนความชื้น ใช้ทำโครงตู้ในครัวและห้องน้ำ แต่ไม่ได้กันน้ำ MDF เนื้อแน่นเรียบ เหมาะกับหน้าบานที่เซาะร่องหรือพ่นสี แต่ไม่ทนน้ำ
- ลูเมนกับลักซ์ต่างกันอย่างไร
- ลูเมนคือแสงทั้งหมดที่หลอดปล่อยออกมา ลักซ์คือแสงที่ตกถึงพื้นผิวต่อตารางเมตร เลือกหลอดให้ดูลูเมน ส่วนจะรู้ว่าห้องสว่างพอไหมให้ดูลักซ์
- รูปด้านกับรูปตัดต่างกันอย่างไร
- รูปด้านคือภาพที่มองตรงเข้าหาผนังหรือตู้ เห็นแค่ผิวด้านนอก รูปตัดคือภาพที่ผ่าตู้หรือห้องแล้วมองเข้าไป เห็นโครง ความหนาแผ่น และของข้างใน
ที่มา
ที่มาของตัวเลข
- GB 50034-2013 Standard for lighting design of buildings ตาราง 5.2.1 ค่าความส่องสว่างของที่พักอาศัย
- สมาคมไฟฟ้าแสงสว่างแห่งประเทศไทย (TIEA) คู่มือแนวทางการออกแบบการส่องสว่างภายในอาคาร บทที่ 4
- Mitsubishi Electric Kang Yong Watana เครื่องคิด BTU
- Blum Catalogue and technical manual 2024/2025 หน้า 718 จำนวนบานพับต่อบาน
- Häfele Thailand Furniture Fittings 2023 หน้า FF 7.66 ราง EPC-Plus
- NKBA Kitchen Planning Guidelines ข้อ 3 สามเหลี่ยมการทำงาน
ลองออกแบบห้องแรก แล้วดูว่าแต่ละคำอยู่ตรงไหนในงานจริง
เริ่มจากห้องตัวอย่างก็ได้ ติดตรงไหนทักแชต LINE @raya-studio หรือดูราคาแพ็กเกจที่ หน้าแรก
เปิดแอป